بهداشت، درمان، سلامت

بهداشت، درمان، سلامت

امروزه، مدیریت صحيح و هوشمندانه و استفاده بهينه (كارا و اثربخش) از همه منابع و ظرفيت‏هاي موجود از ارکان اصلی رشد و تعالی جامعه به شمار می رود و هرگونه ضعف و نقصان در این موضوع پیامدهای زیانباری را به همراه خواهد داشت. توجه به اركان اصلی مدیریت كه شامل، هدف گذاري، برنامه ریزی، سازماندهي، رهبري و هدايت، بودجه بندي، تصمیم گیری، كنترل است، مي‏تواند در تحقق رشد و توسعه جامعه نقش حياتي ايفا نمايد. وجود اطلاعات دقیق، صحیح و به موقع از جمله ابزارهاي لازم براي تصميم گيري و پيشبرد و تحقق اهداف است. لزوم توجه به اركان و اصول مديريتي در حوزه بهداشت، درمان و سلامت جامعه بسيار حياتي تر و ضروري تر است. چرا كه كميت و كيفيت تحقق اهداف و اجراي فعاليت‏هاي جامعه در ديگر حوزه ها رابطه مستقيم با سطح كيفي سلامت فكري، جسمي و رواني افراد جامعه دارد.
بهداشت’ علم و روش پيشگيرى از بيمارى، طولانى‌تر کردن عمر متوسط بشر و بهبود وضع سلامت جسمى، روانى و اجتماعى است. بهداشت به‌صورت فردى و جمعى مطرح مى‌شود، اما در هر حال، هدف بهداشت عبارت است از تأمين شرايط لازم جهت رفاه فردى و اجتماعى و تمام فعاليت‌هاى مرتبط با پيشگيرى از بيمارى‌ها (محسنى، ۱۳۷۶؛ ۳۳).
سازمان بهداشت جهانى، بهداشت را چنين تعريف مى‌کند: بهداشت عبارت است از علم و فن پيشگيرى از بيمارى‌ها، افزايش طول عمر، آموزش بهداشت فردى به اشخاص، ارائه خدمات پزشکى و پرستارى به‌منظور تشخيص فورى درمان، توسعه و تکميل خدمات اجتماعى جهت رفع نيازمندى‌هاى مردم و تأمين وسايل زندگى به‌نحوى که هر فرد بتواند از سلامت و طول عمر بيشترى برخوردار گردد. بهداشت، حالت بهبود و سلامت کامل جسمانى و روانى و اجتماعى است و تنها به فقدان بيمارى يا عدم نقص عضو محدود نمى‌شود (محسنى، ۱۳۷۶).

درمان به کليه اقداماتى اطلاق مى‌شود که در شرايط پس از ابتلاى به بيمارى جسمانى يا روانى، به‌منظور بازگردان سلامت پيشين و از بين بردن عوامل مؤثر بر کاهش متوسط عمر بشر، با فراهم آوردن امکانات افزايش طول عمر انسان انجام مى‌گيرد.

در بررسى تطبيقى مفاهيم بهداشتي و درماني، مى‌توان به‌وجوه تمايز زير اشاره کرد:

۱٫ بهداشت اقدامات و تمهيداتى است که پيش از ابتلاى به بيمارى و اصولاً براى احتراز از آن صورت مى‌گيرد و درمان پس از ابتلا و به‌ منظور بازيابى سلامت از دست رفته.

برخي از شاخص‌هاى دسترسى به مراقبت‌هاى پزشکى به شرح ذيل مي‏باشد:
۱. نسبت پزشک (عمومى و متخصص) به جمعيت؛
۲. نسبت دندانپزشک (علمى و تجربي) به جمعيت؛
۳. نسبت متخصصين پزشکى ديگر (مانند بيهوشي) به جمعيت؛
۴. نسبت داروساز به جمعيت؛
۵. نسبت پرستار (نرس، پرستار و کمک پرستار) به جمعيت؛
۶. نسبت کادر فنى بهداشتى و درمانى به جمعيت؛
۷. نسبت کادر ادارى بهداشت و درمان به جمعيت؛
۸٫ نسبت سالن هاي ورزشي به جمعيت؛
۹٫ سرانه بودجه ورزشي كشور/منطقه/شهرستان؛
۱۰٫ تعداد مراكز مشاوره اي به نسبت جمعيت؛

برخي از شاخص‌هاى دسترسى به امکانات درماني به شرح ذيل مي‏باشد.
۱. تعداد خانه بهداشت ؛
۲. تعداد مراکز بهداشتى ـ درمانى؛
۳. تعداد تخت بيمارستان؛
۴. تعداد آزمايشگاه؛
۵. تعداد آسايشگاه؛
۶. تعداد زايشگاه؛
۷. تعداد راديولوژى؛
۸. تعداد داروخانه (روزانه و شبانه روزي)؛
۹ . تعداد پاراکلينيک و پلى‌کلينيک؛
۱۰٫ تعداد مراكز فيزيوتراپي، كاردرماني و توانبخشي؛

برخي از شاخص‌هاى بهداشت محيط به شرح ذيل مي‏باشد:
۱. کيفيت و كميت آب مشروب؛
۲. حمام بهداشتى (عمومى و خصوصى)؛
۳. توالت (بهداشتى و سنتى)؛
۴. سيستم مناسب دفع فاضلاب؛
۵. سيستم مناسب دفع زباله؛
۶. مسکن و مساحت آن؛
۷. آشپزخانه بهداشتى؛
۸٫ سرانه بودجه تخصيصي جهت فرهنگ سازي مناسب؛
لذا ضرورت دارد به منظور تصميم گيري مناسب جهت بهبود وضعيت بهداشت، درمان و سلامت جامعه شاخص‏هاي مرتبت پايش، تحليل و با وضعيت هاي مطلوب جهاني مقايسه و راهكارهاي مناسبي براي بهبود روند شاخص ها ارايه گردد.

*

*

 
Top