همه چیز درباره مجلس شورای اسلامی

ashnaiiba majles

وظايف مجلس شورای اسلامی به طور خلاصه چند بخش است؟

۱-قانونگذاري

۲-نظارت

مجلس شورای اسلامی
مجلس شورای اسلامی از چه كساني تشكيل مي شود و اين افراد چگونه انتخاب مي شوند؟

– مجلس شوراي اسلامي از نمايندگان ملت كه به طور مستقيم و با رأي مخفي انتخاب مي شوند تشكيل مي گردد. (اصل ۶۲ قانون اساسي)

دوره نمايندگي مجلس چند سال است؟
– دوره نمايندگي مجلس چهار سال است. (اصل ۶۳ قانون اساسي)

تعداد نمايندگان مجلس چند نفر است؟
– عده نمايندگان مجلس شوراي اسلامي دويست و هفتاد نفر است. (قسمتي از اصل ۶۴ قانون اساسي )

اقليت هاي مذهبي چند نماينده در مجلس دارند؟
– زرتشتيان و كليميان هر كدام يك نماينده و مسيحيان آشوري و كلداني مجموعا يك نماينده و مسيحيان ارمني جنوب و شمال هر كدام يك نماينده انتخاب مي كنند. ( قسمتي از اصل ۶۴ قانون اساسي)

جلسات مجلس شوراي اسلامي با حضور چند نفر از نمايندگان رسميت پيدا مي كند؟
– مجلس شوراي اسلامي با حضور دو سوم مجموع نمايندگان (۱۸۰ نفر) رسميت پيدا مي كند. (قسمتي از اصل ۶۵ قانون اساسي)

مذاكرات مجلس چگونه به اطلاع عموم مي رسد؟
– مذاكرات مجلس شوراي اسلامي بايد علني باشد و گزارش كامل آن بايد از راديو و روزنامه رسمي براي اطلاع عموم منتشر شود. (قسمتي از اصل ۶۹ قانون اساسي)

مجلس در چه محدوده اي مي تواند قانون وضع كند؟
– مجلس شوراي اسلامي در عموم مسايل در حدود مقرر در قانون اساسي مي تواند قانون وضع كند. (اصل ۷۱ قانون اساسي)

مجلس شوراي اسلامي در چه مواردي نمي تواند قانون وضع كند؟
– مجلس شوراي اسلامي نمي تواند قوانيني وضع كند كه با اصول و احكام مذهب رسمي كشور يا قانون اساسي مغايرت داشته باشد. تشخيص اين مسئله به عهده شوراي نگهبان مي باشد. (اصل ۷۲ قانون اساسي)

محل سابق مجلس شورای اسلامی
لوايح قانوني و طرح هاي قانوني چه زماني قابل طرح در مجلس هستند؟
– لوايح قانوني پس از تصويب هيات وزيران به مجلس تقديم مي شود و طرح هاي قانوني به پيشنهاد حداقل پانزده نفر از نمايندگان، در مجلس شوراي اسلامي قابل طرح است.
آيا عهدنامه ها، مقاوله نامه ها، قراردادها و موافقت نامه هاي بين المللي نياز به تصويب مجلس دارند؟
– عهدنامه ها، مقاوله نامه ها، قراردادها و موافقت نامه هاي بين المللي بايد به تصويب مجلس شوراي اسلامي برسد. (اصل ۷۷ قانون اساسي)

آيا دولت مي تواند بدون نظر مجلس وام يا كمك هاي بدون عوض داخلي و خارجي بگیرد و بدهد؟
– گرفتن و دادن وام و يا كمك هاي بدون عوض داخلي و خارجي از طرف دولت بايد با تصويب مجلس شوراي اسلامي باشد. (اصل ۸۰ قانون اساسي)

نمايندگان در چه مسايلي حق اظهارنظر دارند؟
– هر نماينده در برابر تمام ملت مسئول است و حق دارد در همه مسايل داخلي و خارجي كشور اظهارنظر نمايد. (اصل ۸۴ قانون اساسي)

آيا نمايندگان مجلس را در مقام ايفاي نمايندگي به خاطر اظهار نظر و رأيي كه داده اند مي توان تعقييب يا توقيف كرد؟
– نمايندگان مجلس در مقام ايفاي وظايف نمايندگي در اظهارنظر و رأي خود كاملا آزادند و نمي توان آنها را به سبب نظراتي كه در مجلس اظهاركرده انده يا آرايي كه در مقام ايفاي وظايف نمايندگي خود داده اند تعقيب يا توقيف كرد. (اصل ۸۶ قانون اساسي)

آيا رئيس جمهوري موظف به گرفتن رأي اعتماد هيأت وزيران از مجلس است؟
– رئيس جمهور براي هيأت وزيران پس از تشكيل و پيش از هر اقدام ديگر بايد از مجلس رأي اعتماد بگيرد. (قسمتي از اصل ۸۷ قانون اساسي)

چه زماني رييس جمهوري و يا وزرا موظف به حضور در مجلس و پاسخ به سؤال نمايندگان هستند؟
– در هر مورد كه حداقل يك چهارم كل نمايندگان مجلس شوراي اسلامي از رئيس جمهور و يا هر يك از نمايندگان از وزير مسئول، درباره يكي از وظايف آنان سؤال كنند، رئيس جمهور يا وزير موظف است در مجلس حاضر شود و به سؤال جواب دهد. (قسمتي از اصل ۸۸ قانون اساسي)

نمايندگان مجلس در چه مواردي مي توانند هيأت وزيران يا هریك از وزرا را استيضاح كنند و استيضاح چه موقع در مجلس قابل طرح است؟
– نمايندگان مجلس شوراي اسلامي مي توانند در مواردي كه لازم مي دانند هيأت وزيران يا هر يك از وزرا را استيضاح كنند. (قسمتي از اصل ۸۹ قانون اساسي)

استیضاح چه موقع در مجلس قابل طرح است؟

استيضاح وقتي قابل طرح در مجلس است كه با امضاي حداقل ده نفر از نمايندگان به مجلس تقديم شود. (قسمتي از اصل ۸۹ قانون اساسي)

چه زماني مجلس مي تواند هيأت وزيران يا وزيري را عزل كند؟

– اگر مجلس به هيأت وزيران و يا وزير مورد استيضاح رأي اعتماد نداد هيات وزيران يا وزير مورد استيضاح عزل مي شود. (قسمتي از اصل ۸۹ قانون اساسي)

چه زماني نمايندگان مي توانند به عدم كفايت رئيس جمهوري رأي بدهند؟

– در صورتي كه حداقل يك سوم از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي رئيس جمهور را در مقام اجراي وظايف مديريت قوه مجريه و اداره امور اجرايي كشور مورد استيضاح قرار دهند، رئيس جمهور بايد ظرف مدت يك ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و در خصوص مسايل مطرح شده توضيحات كافي بدهد. در صورتي كه پس از بيانات نمايندگان مخالف و موافق و پاسخ رئيس جمهور، اكثريت دو سوم كل نمايندگان به عدم كفايت رئيس جمهور رأي دادند مراتب جهت اجراي بند ۱۰ اصل يكصدودهم به اطلاع مقام رهبري مي رسد. (قسمتي از اصل ۸۹ قانون اساسي)

مجلس شوراي اسلامي در قبال شكايتي كه از طرز كار مجلس يا قوه مجريه و يا قوه قضاييه تسليم آن مي شود چه وظيفه اي دارد؟

– هر كس شكايتي از طرز كار مجلس يا قوه مجريه يا قضاييه داشته باشد، مي تواند شكايت خود را كتباً به مجلس شوراي اسلامي عرضه كند. مجلس موظف است به اين شكايات رسيدگي كند و پاسخ كافي دهد و در مواردي كه شكايت به قوه مجريه يا قوه قضاييه مربوط است رسيدگي و پاسخ كافي دهد و در مواردي كه شكايت به قوه مجريه يا قوه قضاييه مربوط است رسيدگي و پاسخ كافي از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتيجه را اعلام نمايد و در موردي كه مربوط به عموم باشد به اطلاع عامه برساند. (اصل ۹۰ قانون اساسي)

شوراي نگهبان چيست و رابطه آن با مجلس كدام است؟
به منظور پاسداري از احكام اسلام و قانون اساسي از نظر عدم مغايرت مصوبات مجلس شوراي اسلامي با آنها، شورايي به نام شوراي نگهبان با تركيب زير تشكيل مي شود:

– تشخيص عدم مغايرت مصوبات مجلس شوراي اسلامي با احكام اسلام با اكثريت فقهاي شوراي نگهبان و تشخيص عدم تعارض آنها با قانون اساسي بر عهده اكثريت همه اعضاي شوراي نگهبان است. (اصل ۹۶ قانون اساسي) ۱- شش نفر از فقهاي عادل و آگاه به مقتضيات زمان و مسايل روز، انتخاب اين عده با مقام رهبري است. ۲- شش نفر حقوقدان، در رشته هاي مختلف حقوقي، از ميان حقوقدانان مسلماني كه به وسيله رئيس قوه قضاييه به مجلس شوراي اسلامي معرفي مي شوند و با رأي مجلس انتخاب مي گردند. (اصل ۹۱ قانون اساسي)

آيا مي دانيد متن قسم نامه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي چيست و نمايندگان چه وظيفه اي در قبال آن دارند؟
– نمايندگان مجلس بايد در نخستين جلسه مجلس به ترتيب زير سوگند ياد كنند و متن قسم نامه را امضاء نمايند:
بسم الله الرحمن الرحيم
“من در برابر قرآن مجيد به خداي قادر متعال سوگند ياد مي كنم و با تكيه بر شرف انساني خويش تعهد مي نمايم كه پاسدار حريم اسلام و نگهبان دستاوردهاي انقلاب اسلامي ملت ايران و مباني جمهوري اسلامي باشم، وديعه اي را كه ملت به ما سپرده به عنوان اميني عادل پاسداري كنم و در انجام وظايف وكالت، امانت و تقوي را رعايت نمايم و همواره به استقلال و اعتلاي كشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پاي بند باشم، از قانون اساسي دفاع كنم و در گفته ها و نوشته ها و اظهارنظرها استقلال كشور و آزادي مردم و تأمين مصالح آنها را مدنظر داشته باشم.”

در اولین جلسه نمايندگان اقليت هاي ديني چگونه سوگند مي خورند؟
– نمايندگان اقليتهاي ديني اين سوگند را با ذكر كتاب آسماني خود ياد خواهند كرد. (اصل ۶۷ قانون اساسي)

هيأت رئيسه دائم مجلس از چه اعضايي تشكيل شده و انتخاب آنها براي چه مدت است؟
– هيات رئيسه دائم مجلس مركب از رئيس و دو نايب رئيس و شش منشي و سه كارپرداز مي باشد و انتخاب آنها براي مدت يك سال خواهد بود. (ماده ۲۷ آيين نامه داخلي)

كميسيون هاي مجلس به چه منظوري تشكيل مي شوند؟
– به منظور بررسي و اصلاح و تكميل لوايح دولت و طرح هاي قانوني كه نمايندگان و يا شوراهاي عالي استان ها بر طبق اصول ۲۴ و ۱۰۲ قانون اساسي به مجلس مي دهند به منظور تهيه و تمهيد طرح هاي لازم و انجام وظايف ديگري كه بر طبق قانون به عهده مجلس گذاشته شده است كميسيون هايي در مجلس تشكيل مي گردد. (ماده ۳۳ آيين نامه داخلي)

نمای بیرونی مجلس شورای اسلامی
شرايط حضور نمايندگان در كميسيون هاي مجلس چيست؟
– هر نماينده به جز رئيس مجلس ملزم است عضويت يكي از كميسيون هاي دائمي را كه براي آن انتخاب و تعيين مي شود بپذيرد و در صورت تمايل مي تواند در كميسيون هاي ديگر مجلس با حق اظهارنظر و بدون حق راي شركت كند. (قسمتي از ماده ۳۷ آيين نامه داخلي)

آيا گزارش كارهاي كميسيون ها به اطلاع نمايندگان مي رسد؟
– هرماه گزارش كارهاي كميسيون ها به هيأت رئيسه مجلس داده مي شود تا از طريق تكثير و نصب در تابلو به اطلاع نمايندگان برسد. (ماده ۴۹ آيين نامه داخلي)

آيا مجلس مي تواند اختيار وضع بعضي از قوانين را به كميسيون هاي خود تفويض كند؟

– در مواردي كه مجلس ضروري تشخيص دهد طبق اصل هفتادوپنجم قانون اساسي اختيار وضع بعضي از قوانين را به كميسيون هاي خود تفويض مي نمايند. (ماده ۵۵ آيين نامه داخلي)

نمايندگان چگونه مي توانند مطالب مهم خود را به استحضار مجلس برسانند؟
– در هر جلسه رسمي يك نفر از نمايندگان كه مطلب مهمي داشته باشد و بخواهد به استحضار مجلس برساند مي تواند تا يك ساعت قبل از شروع جلسه رسمي به عنوان نطق قبل از دستور در لوحه مخصوصي شخصاً ثبت نام و مطالب خود را اظهارنمايد و دو نفر ديگر از نمايندگان به نوبت طبق ليستي كه با قيد قرعه مشخص شده است صحبت خواهند كرد. وقت هر كدام از نمايندگان براي نطق ده دقيقه است و مي تواند تمام يا حداقل سه دقيقه از حق خود را به يك نفر نماينده ديگر واگذار نمايد. (ماده ۷۲ آيين نامه داخلي)

مدت جلسات رسمي مجلس چه قدر است؟

– حداكثر مدت براي هر جلسه رسمي چهار ساعت است كه ممكن است يكسره و يا با فاصله تنفس باشد، مگر در موارد ضروري به تشخيص رئيس و تصويب مجلس، همچنين وقت دستور جلسات رسمي مجلس چنان تنظيم مي شود كه با اوقات اداي نماز برخورد نداشته باشد. (ماده ۶۳ آيين نامه داخلي)

آيا مذاكرات و مصوبات هر جلسه ثبت و ضبط مي شود و اسامي غائبين و ديرآمدگان هر جلسه مشخص است؟
– مذاكرات كامل هرجلسه با مصوبات ضبط و ثبت مي شود و به انضمام اسامي غائبين و ديرآمدگان آن جلسه و حتي الامكان قبل از انعقاد جلسه بعد بين نمايندگان توزيع مي شود. (قسمتي از ماده ۶۸ آيين نامه داخلي)

چه زماني جلسات مجلس رسمي مي شود و چه زماني اخذ رآي اعتبار دارد و چه زماني مي توان گفت كه اكثريت مطلق آرا حاصل شده؟
– انعقاد رسمي جلسات و اعتبار اخذ رأي، منوط به حضور حداقل دو سوم مجموع نمايندگان (۱۸۰) نفر مي باشد و اكثريت مطلق آراء وقتي حاصل مي شود كه بيش از نصف نمايندگان صاحب رأي حاضر، رأي مثبت دهند مگر در مواردي كه قانون اساسي يا در آيين نامه يا به موجب قانون ديگر، نصاب ديگري تعيين شده باشد.
– براي ادامه مذاكرات، حضور حداقل نصاب مجموع نمايندگان (۱۳۵ نفر) ضروري است.

جلسات رسمي چگونه آغاز مي شود؟

– جلسات رسمي با تلاوت آياتي چند از قرآن مجيد كه حتي الامكان متناسب جلسه آن روز باشد آغاز خواهد شد. (ماده ۷۱ آيين نامه داخلي)

لايحه قانوني و طرح قانوني چيست؟
– لايحه قانوني از طرف دولت به مجلس جهت تصويب پيشنهاد مي شود.
– طرح قانوني پيشنهادي است كه با امضاء حداقل ۱۵ نفر از نمايندگان در مجلس به رئيس داده مي شود. (قسمتي از ماده ۹۱ آيين نامه داخلي )

لوايح و طرح ها چگونه به شور گذاشته مي شود و چه زماني به شوراي نگهبان ارسال مي شوند؟
– به طور كلي تمام لوايح و طرح ها به استثناي لوايح و طرح هاي فوري و مربوط به بودجه و تفسير قوانين عادي و ساير مواردي كه در اين آيين نامه براي شور در آن موارد ترتيب خاص ديگري معين شده است دو شوري خواهد بود فاصله دو شور حداقل بايد پنج روز باشد. (ماده ۹۶ آيين نامه داخلي)
– در شور اول گزارش كميسيون مربوط در خصوص لايحه يا طرح عادي در جلسه علني مطرح مي گردد و در رابطه با كليات طرح و لايحه مذاكره مي شود و در صورت تصويب با پيشنهادات كتبي نمايندگان كه تحويل هيأت رئيسه شده است جهت بررسي به كميسيون مربوطه ارجاع مي شود. (اشاره به ماده ۹۷ آيين نامه داخلي)
– در شور دوم گزارش كميسيون در مجلس مطرح مي شود و پيشنهادات نمايندگاني كه در مهلت قانوني ارايه شده است مطرح مي گردد و پس از بحث و بررسي در جزييات طرح و لايحه بر اساس آيين نامه داخلي مجلس راي گيري به عمل مي آيد و پس از تصويب جزييات و ماده واحده مصوبه از طريق رياست مجلس جهت اظهارنظر به شوراي نگهبان ارسال مي گردد. (اشاره به ماده ۱۰۰ آيين نامه داخلي)

طرح ها و لوايح چند نوعند؟
– لوايح و طرح ها چهار قسم است عادي و يك فوريتي و دو فوريتي و سه فوريتي. (ماده ۱۱۵ آيين نامه داخلي)

طرح ها و لوايح يك فوريتي چه هستند؟
– لوايح و طرح هاي يك فوريتي آن است كه پس از تصويب فوريت به كميسيون ارجاع مي شود تا خارج از نوبت مورد بررسي قرار گيرد. (قسمتي از ماده ۱۱۶ قانون آيين نامه داخلي)

طرح ها و لوايح دوفوريتي چه هستند؟
– طرح ها و لوايح دوفوريتي آن است كه پس از تصويب دو فوريت، بلافاصله به طبع و توزيع آن اقدام و ۲۴ ساعت پس از توزيع در مجلس مطرح مي شود. (قسمتي از ماده ۱۱۶ آيين نامه داخلي)

طرح ها و لوايح سه فوريتي چه هستند؟
– لايحه و طرح سه فوريتي آن است كه وقتي سه فوريت آن به تصويب مجلس رسيد در همان جلسه وارد دستور مي گردد. (قسمتي از ماده ۱۱۶ آيين نامه داخلي)

چه زماني مي توان مذاكرات در موضوع اصلي را متوقف كرد؟

– اخطار راجع به منافي بودن لوايح و طرح ها با قانون اساسي كشور يا آيين نامه داخلي مجلس مقدم بر اظهارات ديگر است و مذاكرات در موضوع اصلي را متوقف مي كند و بايد با استناد به اصل يا ماده مربوطه حداكثر ظرف مدت ۵ دقيقه به عمل آيد. (قسمتي از ماده ۱۲۲ آيين نامه داخلي)
گرفتن رأي در مجلس به چند طريق انجام مي گيرد؟
اخذ رأي در مجلس به پنج طريق انجام مي گيرد:

۱- رأي با قيام و قعود ۲- رأي با كليد برقي ۳- رأي علني با ورقه ۴- رأي مخفي با ورقه ۵- رأي مخفي با مهره (ماده ۱۲۴ آيين نامه داخلي)

مجلس پس از تصويب لايحه قانوني يا طرح قانوني چه مي كند؟

– كليه مصوبات مجلس رسماً به شوراي نگهبان فرستاده مي شود در صورتي كه ظرف ۱۰ روز پس از ابلاغ يا پس از انقضاء مدت تمديد ده روز مذكور در اصل ۹۵ قانون اساسي، شوراي نگهبان مخالفت خود را اعلام نكرد طبق اصل ۹۴ قانون اساسي مصوبات از طرف مجلس جهت امضاء به دفتر رياست جمهوري ابلاغ مي شود. (ماده ۱۳۹ آيين نامه داخلي)

اولين دوره مجلس شوراي اسلامي چه زماني و چگونه افتتاح شد؟

– اولين دوره مجلس شوراي اسلامي در هفتم خرداد ماه سال ۱۳۵۹ با پيام رهبر كبير انقلاب اسلامي، امام خميني افتتاح شد.

اولين انتخابات مجلس شوراي اسلامي چه زماني برگزار شد؟
– اولين انتخابات مجلس شوراي اسلامي در روز جمعه مورخ ۲۴/۱۲/۱۳۵۸ برگزار گرديد.

روز مجلس چه روزي است؟
– مجلس شوراي اسلامي در تاريخ بيست و سوم تيرماه سال ۱۳۷۲ با تصويب ماده واحده اي روز دهم آذر ماه سالروز شهادت مجتهد مجاهد و سياستمدار متعهد آيت الله سيد حسن مدرس را به عنوان روز مجلس نام گذاري كرد.

آيا خبرنگاران و يا تماشاچيان و افراد عادي مي توانند ناظر مذاكرات جلسه علني باشند؟
– خبرنگاران جرايد و صدا و سيما با داشتن كارت مخصوص مي توانند محل مخصوص حضور يافته و ناظر مذاكرات جلسه علني باشند.
در جلسات علني مجلس تماشاچيان مي توانند حضور داشته باشند و در مدت حضور در جلسه بايد سكوت را رعايت نموده و از هر گونه ابراز احساسات خودداري نمايند. (قسمتي از ماده ۱۷۷ آيين نامه داخلي)

نمايندگان مجلس شوراي اسلامي علاوه بر حضور در حوزه هاي انتخابيه در ايام تعطيلي ، در دفاتر استاني ملاقات مردم با نمايندگان نيز در ساعت هاي مشخصي كه توسط روابط عمومي از رسانه هاي گروهي اعلام مي شود با موكلين بدون تشريفات خاصي ملاقات مي نمايند.

آيا مجلس شوراي اسلامي كتابخانه هاي خاص خود را دارد؟
– مجلس شوراي اسلامي داراي دو كتابخانه است كه از كتابخانه هاي معتبر كشور است و كتب نفيس و اسناد تاريخي منحصر به فردي درآنها نگهداري مي شود.
دانشجويان، محققين و علاقمندان جهت استفاده از كتابخانه هاي مجلس مي توانند به آدرس:
كتابخانه شماره ۱: ميدان بهارستان ، جنب مدرسه عالي شهيد مطهري
كتابخانه شماره ۲ : خيابان امام خميني (ره) ضلع شرقي مجلس شوراي اسلامي مراجعه و يا جهت آگاهي از ضوابط عضويت با شماره تلفن هاي ۳۱۲۱۶۰۹ و ۳۱۲۴۲۵۷ تماس حاصل نمايند.

*

*

 
Top